Ειναι τα όρια στα παιδία τιμωρία ?
Δεν τραυματίζουν ένα παιδί όταν τίθενται με σταθερότητα, συνέπεια και σεβασμό. Αντίθετα, τα όρια δημιουργούν ασφάλεια, προβλεψιμότητα και οργάνωση. Βοηθούν το παιδί να κατανοήσει τι επιτρέπεται, τι δεν επιτρέπεται, τι μπορεί να περιμένει από τους άλλους και, σταδιακά, πώς να ρυθμίζει τη δική του συμπεριφορά.
Γιατί όμως είναι τόσο δύσκολο για εμάς τους γονείς να βάλουμε όρια στα παιδία;
Γιατί το «όχι» συχνά συνοδεύεται από έντονα συναισθήματα. Το παιδί μπορεί να θυμώσει, να κλάψει, να διαμαρτυρηθεί, να φωνάξει ή να απογοητευτεί. Και μπροστά σε αυτή την ένταση, μπορεί να νιώσουμε ότι κάνοντάς του το χατίρι θα το ηρεμήσουμε, θα αποφύγουμε τη σύγκρουση ή θα αποδείξουμε ότι είμαστε «καλοί γονείς». Όμως η γονεϊκή μας δουλειά δεν είναι να κρατάμε το παιδί πάντα ευχαριστημένο .Είναι να το βοηθάμε να αισθάνεται ασφαλές.
Χρειάζεται να μάθουμε να αντέχουμε το «όχι»
Ένα από τα πιο δύσκολα κομμάτια της γονεϊκότητας είναι να αντέχουμε τη δυσαρέσκεια του παιδιού μας. Χρειάζεται να μπορεί να διαπιστώσει ότι η σχέση μας αντέχει και όταν δεν συμφωνούμε και όταν το παιδί αντιδράσει:
•να μπορούμε να μείνουμε εκεί,
•να μην προσπαθήσουμε αμέσως να σταματήσουμε το κλάμα,
•να μην πάρουμε πίσω το όριο μόνο και μόνο επειδή δυσκολευόμαστε να βλέπουμε το παιδί μας να δυσαρεστείται,
•να μην μπερδέψουμε τη στενοχώρια του με την ανασφάλεια,
Γιατί η γονεϊκή παρουσία δεν μετριέται από το πόσο συχνά καταφέρνουμε να κάνουμε το παιδί μας χαρούμενο.
Μετριέται και από το αν μπορούμε να μείνουμε σταθεροί, διαθέσιμοι και συνδεδεμένοι όταν το παιδί μας περνά μέσα από ένα δύσκολο συναίσθημα. Το «όχι» μπορεί να απογοητεύσει, δεν χρειάζεται όμως να πληγώσει. Όταν το όριο συνοδεύεται από σύνδεση, σεβασμό και σταθερότητα, το παιδί μπορεί σταδιακά να μάθει κάτι πολύ σημαντικό:
ότι μπορεί να αντέξει τη ματαίωση, χωρίς να χάνει την ασφάλεια της σχέσης του.
Το παιδί μπορεί να είναι δυσαρεστημένο και ταυτόχρονα ασφαλές
Αυτό είναι ίσως ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που χρειάζεται να θυμόμαστε.
Η δυσαρέσκεια δεν είναι ανασφάλεια.
-Ένα παιδί μπορεί να είναι θυμωμένο μαζί μας και ταυτόχρονα να αισθάνεται ότι το αγαπάμε.
-Μπορεί να απογοητεύεται επειδή του είπαμε «όχι» και ταυτόχρονα να γνωρίζει ότι είμαστε εκεί.
-Μπορεί να μη συμφωνεί με το όριό μας και ταυτόχρονα να νιώθει ότι η σχέση μας παραμένει σταθερή.
-Δεν χρειάζεται να εξαφανίσουμε κάθε δυσάρεστο συναίσθημα από τη ζωή του παιδιού μας.
Χρειάζεται να το βοηθήσουμε να μάθει ότι μπορεί να αντέξει αυτά τα συναισθήματα χωρίς να καταρρεύσει.
Δεν απορρίπτουμε το παιδί. Περιορίζουμε τη συμπεριφορά.
Υπάρχει μια πολύ σημαντική διαφορά ανάμεσα στο:
«Δεν σε θέλω όταν φέρεσαι έτσι» και στο: «Βλέπω ότι είσαι πολύ θυμωμένος. Μπορείς να θυμώνεις. Δεν μπορείς όμως να χτυπάς.»
Στη δεύτερη περίπτωση, το συναίσθημα γίνεται αποδεκτό, ενώ η συμπεριφορά οριοθετείται. Αυτό είναι το σημείο στο οποίο το όριο συναντά τη συναισθηματική ασφάλεια.
Λέμε «όχι» στη συμπεριφορά, χωρίς να λέμε «όχι» στο παιδί.
Τα όρια στα παιδία οργανώνουν τον κόσμο τους
Τα παιδιά δεν έχουν ακόμη αναπτύξει πλήρως την ικανότητα να οργανώνουν μόνα τους τις επιθυμίες, τις παρορμήσεις και τα συναισθήματά τους. Χρειάζονται έναν ενήλικα που θα λειτουργήσει ως σταθερό σημείο αναφοράς. Ένα παιδί που γνωρίζει ότι υπάρχουν όρια μπορεί σταδιακά να μάθει:
οι επιθυμίες του δεν πραγματοποιούνται πάντα
μπορεί να απογοητευτεί και να το αντέξει,
ο θυμός είναι αποδεκτός αλλά δεν επιτρέπονται όλες οι συμπεριφορές,
οι κανόνες μπορούν να είναι σταθεροί και προβλέψιμοι,
η σχέση με τον γονέα δεν απειλείται κάθε φορά που υπάρχει διαφωνία.
Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της συναισθηματικής ανάπτυξης.
«Είμαι δίπλα σου, αλλά δεν μπορώ να σου επιτρέψω τα πάντα»
Το να βάζουμε όρια σημαίνει ότι μπορούμε να είμαστε ζεστοί και σταθεροί ταυτόχρονα.
«Καταλαβαίνω ότι θέλεις να μείνεις κι άλλο στην παιδική χαρά. Ξέρω ότι δεν θέλεις να φύγουμε. Τώρα όμως είναι ώρα να φύγουμε και θα σε βοηθήσω να το κάνεις.»
Το παιδί δεν χρειάζεται έναν γονέα που θα ικανοποιεί κάθε του απαίτηση, χρειάζεται έναν γονέα που μπορεί να αντέξει τη δυσαρέσκειά του χωρίς να αποσύρει την αγάπη, τη σύνδεση ή τη διαθεσιμότητά του.Η συναισθηματική ασφάλεια χτίζεται όταν το παιδί μαθαίνει:
«Μπορεί να μου πουν όχι και να συνεχίζουν να με αγαπούν.»
«Μπορώ να θυμώσω και ο γονιός μου παραμένει εκεί.»
«Μπορώ να απογοητευτώ και μπορώ να το αντέξω.»
«Τα όρια υπάρχουν για να με προστατεύουν και να με βοηθούν να οργανώνομαι, όχι για να με τιμωρούν.»
Και ίσως αυτή είναι μία από τις πιο σημαντικές δουλειές μας ως γονείς. Να μπορούμε να προστατεύουμε τη συναισθηματική ασφάλεια του παιδιού μας, χωρίς να χρειάζεται να ικανοποιούμε κάθε συμπεριφορική του απαίτηση. Γιατί μερικές φορές το πιο ασφαλές πράγμα που μπορούμε να πούμε είναι ένα σταθερό, ήρεμο και γεμάτο αγάπη: «Όχι. Και είμαι εδώ μαζί σου.»
Με τη σωστή υποστήριξη, η οικογένεια μπορεί να βρει ξανά την ισορροπία της
Η οριοθέτηση δεν είναι πάντα εύκολη υπόθεση, ειδικά όταν η ένταση επαναλαμβάνεται καθημερινά και επηρεάζει τη σχέση όλων μέσα στο σπίτι. Πολλές φορές, αυτό που δυσκολεύει δεν είναι το ίδιο το «όχι», αλλά ο τρόπος με τον οποίο επικοινωνούν και συνεργάζονται τα μέλη της οικογένειας γύρω από αυτό.
Στο Κέντρο Ειδικών Θεραπειών «Δίπλα σου», μέσα από την οικογενειακή θεραπεία, δουλεύουμε μαζί με τους γονείς και το παιδί ώστε να αποκατασταθεί η επικοινωνία, να ξεκαθαρίσουν οι ρόλοι και τα όρια να λειτουργήσουν ως πλαίσιο ασφάλειας και όχι ως πεδίο σύγκρουσης.
Δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίσετε μόνοι σας. Επικοινωνήστε μαζί μας για ένα πρώτο ραντεβού και ας κάνουμε μαζί το επόμενο βήμα.
Σχόλια